Μια πραγματική μεταρρύθμιση του σωφρονιστικού μας συστήματος θα πρέπει να στηρίζεται στους ακόλουθους πυλώνες:
· Στην κατάργηση της έννοιας της εξατομίκευσης της μεταχείρισης και όλων των συναφών θεσμών που δημιουργούν διακρίσεις και ανισότητες.
· Στην ταξινόμηση των κρατουμένων κατά ομοειδείς κατηγορίες, όχι στο πλαίσιο της ίδιας φυλακής, αλλά με κατανομή των κατηγοριών αυτών σε διαφορετικό για κάθε μία κατάστημα.
· Στη μετατροπή της φυλακής από τόπο στέρησης της ελευθερίας σε τόπο ελεγχόμενης ελευθερίας, έτσι ώστε ο κρατούμενος να μην αποκόπτεται οριστικά και αμετάκλητα από την κοινωνία.
· Στην καθιέρωση της σωφρονιστικής νομιμότητας, με σαφή αναγνώριση στους κρατούμενους όλων των συνταγματικών τους δικαιωμάτων και ελευθεριών, πλην αυτών που η άσκησή τους δε συμβιβάζεται με το καθεστώς του κρατούμενου.
· Στην εξασφάλιση εργασίας σε όλους και την υπαγωγή του εργαζόμενου κρατούμενου και της οικογένειάς του στο σύστημα κοινωνικών ασφαλίσεων.
· Στην ενεργοποίηση των -ανενεργών μέχρι σήμερα- διατάξεων του Σωφρονιστικού μας Κώδικα περί επιτροπών κοινωνικής υποστήριξης αποφυλακιζομένων (άρθρο 81), ημιελεύθερης διαβίωσης κρατουμένων (άρθρο 59), οργάνωσης εργασίας έξω από τα καταστήματα κράτησης (άρθρο 42), τμηματικής έκτισης των ποινών (άρθρο 63) και παροχής κοινωφελούς εργασίας (άρθρο 64).
· Στην αλλαγή του καθεστώτος παροχής αδειών εξόδου και τη θέσπιση κριτηρίων για αυτούς που θα τις δικαιούνται.
Το Υπουργείο Δικαιοσύνης θα πρέπει άμεσα να καταβάλει μια πολύπλευρη προσπάθεια προκειμένου να γίνουν οι φυλακές της χώρας κέντρα πραγματικού σωφρονισμού και όχι τιμωρίας.
Σχολεία μιας δεύτερης ευκαιρίας για όλους τους κρατούμενους και όχι εστίες διαφθοράς, όπως δυστυχώς παραμένουν μέχρι σήμερα.
Αναμορφωτήρια με την ουσιαστική έννοια του όρου και όχι κολαστήρια.
Στο πλαίσιο αυτό είναι αναγκαίος ο σχεδιασμός προγραμμάτων εκπαίδευσης και επαγγελματικής κατάρτισης των κρατουμένων σε όλα τα καταστήματα κράτησης.
Με τις παραπάνω αλλαγές, αν οι φυλακές δε γίνουν κοινωνικά ωφέλιμες, τουλάχιστον θα πάψουν να είναι βλαπτικές στην έκταση που ήταν μέχρι σήμερα.
Σε δηλώσεις του στο SigmaLive, o αναπληρωτής Διευθυντής των Κεντρικών Φυλακών, Γιώργος Τρυφωνίδης, επεσήμανε ότι αυτή τη στιγμή στις Κεντρικές φυλακές απαριθμούνται 400 κρατούμενοι, αριθμός που υπερβαίνει της χωρητικότητας των φυλακών. Σημείωσε δε, ότι πρόσφατα υπήρξαν περίοδοι όπου στις κεντρικές φυλακές διέμεναν μέχρι και 760 κρατούμενοι.
Οι διευθετήσεις
Για αντιμετώπιση του φαινόμενου υπερπληθυσμού στις Κεντρικές Φυλακές, επεσήμανε ο κ. Τρυφωνίδης, γίνονται διευθετήσεις ειδικότερα σε σχέση με τους μικροπαραβάτες οι οποίοι οδηγούνται στις Φυλακές. Συγκεκριμένα, η πρώτη ενέργεια αφορά τους αλλοδαπούς κατάλογος των οποίων στέλνεται στα αρμόδια τμήματα και επιχειρείται η απέλασή τους.
Σε σχέση με τους μικροπαραβάτες οι οποίοι κρατούνται λόγω μη αποπληρωμής υποχρεώσεων τους, τότε, είπε ο κ. Τρυφωνίδης, γίνονται διευθετήσεις καταβολής ενός ποσού έναντι για αναστολή της ποινής φυλάκισης και καταβολή μηνιαίου ποσού μέχρι την αποπληρωμή των οφειλών, για να μην παραμείνει ο κρατούμενος για χρονικό διάστημα στις φυλακές.
« Οι διευθετήσεις γίνονται σε συνεννόηση με το γραφείο του Γενικού Εισαγγελέα, του Προεδρικού και των κρατουμένων οι οποίοι δεν κατηγορούνται για σοβαρά παραπτώματα κι αν δεν είναι επιμελείς στις υποχρεώσεις τους, τότε συλλαμβάνονται και κρατούνται αναλόγως της ποινής του Δικαστηρίου», τόνισε ο κ. Τρυφωνίδης.
Ερωτηθείς αν η αποπληρωμή των οφειλόμενων ποσών αποτελεί πρόβλημα για τους μικροπαραβάτες, ο κ. Τρυφωνίδης είπε ότι όντως είναι πρόβλημα αλλά με τις διευθετήσεις βρίσκουν οι ίδιοι συγγενικά τους πρόσωπα τα οποία τους βοηθούν να παραμείνουν εκτός φυλακών.
Ένας από τους κατηγορούμενους για τον ομαδικό βιασμό μιας φοιτήτριας στο Νέο Δελχί, τον Δεκέμβριο του 2012, νοσηλεύεται σε πολύ κρίσιμη κατάσταση αφού... δέχτηκε επίθεση από συγκρατούμενούς του, όπως ανακοίνωσε ο δικηγόρος του.
Πριν από λίγους μήνες, ο βασικός κατηγορούμενος στην ίδια υπόθεση σκοτώθηκε μέσα στη φυλακή αυτή.
Ο Βινάι Σάρμα, 20 ετών, εισήχθη την Τρίτη σε νοσοκομείο της ινδικής πρωτεύουσας αφού ξυλοκοπήθηκε άγρια στη φυλακή Τιχάρ, στα βόρεια του Νέου Δελχί, είπε ο δικηγόρος Α. Π. Σινγκ, σύμφωνα με τον οποίο ο πελάτης του έχει επίσης υποστεί δηλητηρίαση.
"Έφτυνε αίμα και είχε υψηλό πυρετό. Επίσης, πονούσε στο στήθος. Νοσηλεύεται σε κρίσιμη κατάσταση", είπε ο δικηγόρος. " Ο Σινγκ υποστήριξε ότι η αιματέμεση είναι το αποτέλεσμα μιας "σταδιακής δηλητηρίασης" του φαγητού του κατά τη διάρκεια των τελευταίων εβδομάδων. "Του έδιναν φαγητό αναμεμιγμένο με δηλητήριο από τις αρχές του μήνα", είπε, χωρίς να δώσει περισσότερες διευκρινίσεις.
Αρχικά ο Σάρμα εισήχθη στο νοσοκομείο της φυλακής αλλά στη συνέχεια τον μετέφεραν σε νοσοκομείο της πόλης και όταν η κατάστασή του επιδεινώθηκε μεταφέρθηκε εκ νέου, σε άλλο νοσηλευτικό ίδρυμα.
Ούτε ο διευθυντής του δημόσιου νοσοκομείου Λοκ Ναγιάκ, ούτε η διεύθυνση της φυλακής Ταχίρ έχουν κάνει οποιοδήποτε σχόλιο για την υπόθεση.
Στις 16 Δεκεμβρίου, πέντε άνδρες και ένας έφηβος βίασαν και ξυλοκόπησαν μια 23χρονη φοιτήτρια μέσα σε ένα λεωφορείο και κατόπιν την πέταξαν, μαζί με τον σύντροφό της, στο δρόμο. Η νεαρή κοπέλα πέθανε στις 29 Δεκεμβρίου σε νοσοκομείο της Σιγκαπούρης όπου είχε μεταφερθεί. Η υπόθεση αυτή προκάλεσε σοκ και αποτροπιασμό σε όλη τη χώρα.
Ο Σινγκ είπε ότι έκανε αίτηση αποφυλάκισης του πελάτη του για ανθρωπιστικούς λόγους, η οποία όμως απορρίφθηκε από το δικαστήριο. Ο δικαστής επέτρεψε πάντως στην οικογένεια του κρατουμένου να τον επισκεφθεί στο νοσοκομείο.
Ο Σάρμα, που εργαζόταν σε γυμναστήριο, υποστηρίζει ότι τη βραδιά του βιασμού παρακολουθούσε μια συναυλία μαζί με δύο φίλους του.
Καταδικασμένα να ζήσουν τα πρώτα τους χρόνια πίσω από τα κάγκελα
Το μόνο τους «έγκλημα» είναι ότι η μοίρα τα έφερε έτσι, ώστε να γεννηθούν πίσω από τα σίδερα των διαβόητων φυλακών του Ελ Σαλβαδόρ.
Περίπου 1.700 γυναίκες εκτίουν την ποινή τους στη φυλακή Ilopango, που βρίσκεται λίγο έξω από το Σαν Σαλβαδόρ, παρότι το συγκεκριμένο σωφρονιστικό κατάστημα είχε σχεδιαστεί ώστε να φιλοξενήσει μόλις 560 κρατούμενες!
Γύρω στις 300 γυναίκες κατάδικοι είναι μητέρες που ζουν με τα παιδιά τους μέσα στη φυλακή. Όταν τα παιδιά γίνουν 5 χρονών απελευθερώνονται και δίνονται είτε σε συγγενείς των κρατουμένων, είτε σε κρατικά ιδρύματα, αναφέρουν οι υπεύθυνοι των φυλακών.
Οι συνθήκες διαβίωσης των κρατουμένων είναι άθλιες, λόγω του υπερβολικού αριθμού των φυλακισμένων, όπως αποτυπώνει ο φωτογραφικός φακός δημοσιογράφου του πρακτορείου Reuters. Σε πολλές περιπτώσεις σε κελιά που έχουν σχεδιαστεί για ένα άτομο, φιλοξενούνται μέχρι και έξι γυναίκες, γράφει δημοσίευμα της Daily Mail.
Τα κρούσματα σωματικής και ψυχολογικής βίας είναι συχνότατα στις γερμανικές φυλακές νέων, όπως επιβεβαιώνει μία νέα έρευνα. Εναλλακτικοί τρόποι σωφρονισμού είναι αποδοτικοί, αλλά κοστίζουν ακριβά.
Τα κρούσματα βασανιστηρίων, βιασμών, ακόμη και φόνων δεν είναι κάτι ξένο για την πραγματικότητα των σωφρονιστικών ιδρυμάτων για νέους στη Γερμανία. Σε πολλά από αυτά φαίνεται να επικρατεί ο νόμος του ισχυρού, όπως επιβεβαιώνει στη DW ο νομικός επιστήμονας του Πανεπιστημίου της Κολωνίας Φρανκ Νοϊμπάχερ, εξηγώντας χαρακτηριστικά ότι «σε μία τέτοια φυλακή ‘μάγκας’ θεωρείται μόνο όποιος είναι αρκετά ‘μάγκας’ ώστε να βοηθηθεί μόνος του».
Ο Νοϊμπάχερ εξέτασε στο πλαίσιο ενός ερευνητικού προγράμματος μεταξύ 2010 και 2013, πόσο σοβαρό πρόβλημα βίας υπάρχει στους κόλπους του γερμανικού σωφρονιστικού συστήματος για τους νέους. Το πόρισμα είναι ανησυχητικό, καθώς σχεδόν ένας στους δύο από τους συνολικά 900 ερωτηθέντες παραδέχεται ότι έχει προκαλέσει κάποιου είδους σωματικά τραύματα σε συγκρατούμενό του. Η ίδια έρευνα καταδεικνύει μάλιστα ότι το 70% των ερωτηθέντων έχει ασκήσει ψυχολογική βία, ενώ πολύ ενδιαφέρον στοιχείο είναι κατά το γερμανό επιστήμονα το γεγονός ότι δύο στους τρεις επιβεβαιώνει ότι έχει υπάρξει και θύτης και θύμα.
Οι αντιφάσεις του σωφρονιστικού συστήματος
Ο κλασικός τρόπος σωφρονισμού δεν έχει κατά κανόνα το επιθυμητό αποτέλεσμα
Τα στοιχεία αυτά ρίχνουν φως στην καθημερινότητα της βίας και της καταστολής στα σωφρονιστικά ιδρύματα νέων, εκτιμά ο Νοϊμπάχερ. Κάτω από αυτές τις συνθήκες ο στόχος της κοινωνικής επανένταξης είναι πολύ δύσκολο να επιτευχθεί.
«Ένα βασικό δίλημμα του σωφρονιστικού συστήματος, είτε για ανήλικους είτε για ενήλικες, είναι ότι στοχεύει να καταπολεμήσει την αξιόποινη συμπεριφορά και τη βία σε ένα περιβάλλον το οποίο χαρακτηρίζεται το ίδιο από βία και ανελευθερία. Το γεγονός αυτό δείχνει την όλη προβληματική», επισημαίνει ο Φ. Νοϊμπάχερ, τασσόμενος υπέρ εναλλακτικών μορφών σωφρονισμού.
Ένα παράδειγμα εναλλακτικού σωφρονισμού είναι το κοινωνικοπαιδαγωγικό ίδρυμα Raphaelshaus στο Ντορμάγκεν, κοντά στην Κολωνία. Από τον Αύγουστο του 2012 επιλεγμένοι ανήλικοι εκτίουν εκεί τους τελευταίους 12 μήνες της ποινής τους. Όπως λέει στη DW ο Χανς Σόλτεν, διευθυντής του ιδρύματος, αρκετοί νέοι δραπετεύουν από τέτοια ιδρύματα, ωστόσο τα κρούσματα βίας εκεί είναι κατά τη γνώμη του αμελητέα. Όπως λέει, «μέχρι σήμερα δεν είχαμε βία πέρα από κάποιες αψιμαχίες στο γήπεδο ποδοσφαίρου. Βία παρόμοια με εκείνην που παρατηρείται στις φυλακές δεν υπάρχει σ’ εμάς». Μία άλλη πτυχή που διακρίνει ιδρύματα όπως το Raphaelshaus είναι και οι πολύ σπανιότερες περιπτώσεις υποτροπής όσων αποφυλακίζονται, καθώς σε αυτά προσφέρονται περισσότερες δυνατότητες κοινωνικής μάθησης. Οι πέντε νέοι παραβάτες που ζουν σήμερα στο Raphaelshaus μαγειρεύουν μαζί και ολοκληρώνουν την υποχρεωτική τους εκπαίδευση.
Περισσότερη παρακολούθηση, λιγότερη πρόληψη
Αυστηρότερη παρακολούθηση ζητά ο γερμανός υπουργός Εσωτερικών Χ.-Π. Φρίντριχ
Μία άλλη αποτελεσματική μέθοδος καταπολέμησης της βίας και της παραβατικής συμπεριφοράς είναι και η ειδική εκπαίδευση που προσφέρεται σε μερίδα φυλακισμένων νέων. Ο Στέφεν Κνίπερτζ, ειδικός εκπαιδευτής του συλλόγου Violence Prevention Network, κάνει μαθήματα στο πλαίσιο ενός ειδικού προγράμματος σε τροφίμους φυλακών νέων στην περιοχή μεταξύ Βούπερταλ και Αμβούργου.
Το πρόγραμμα αυτό υπάρχει τα τελευταία 12 χρόνια και όπως εκτιμά ο Κνίπερτζ, συμβάλλει στη μείωση έως και 70% του ποσοστού των νέων που καταλήγουν και πάλι στη φυλακή. Τα μαθήματα αυτά κοστίζουν περίπου 1 εκατ. ευρώ ετησίως, ποσό όχι υπερβολικό κατά τον Στέφεν Κνίπερτζ. Ωστόσο η γερμανική κυβέρνηση έχει δρομολογήσει τη διακοπή του προγράμματος στο τέλος του 2013. Ο γερμανός εκπαιδευτής δίνει τη δική του εκδοχή: «Θα υπέθετα, για να το πω προσεκτικά, ότι έχει να κάνει με το γεγονός ότι ο υπουργός Εσωτερικών Χανς-Πετερ Φρίντριχ υποβαθμίζει τον κίνδυνο του εξτρεμισμού και επενδύει περισσότερο στην παρακολούθηση παρά στην πρόληψη».
Πειραματικό σύστημα αδρανοποίησης κινητών τηλεφώνων έχει τοποθετηθεί με πλήρη μυστικότητα τις τελευταίες εβδομάδες στο σωφρονιστικό κατάστημα Διαβατών.
Σύμφωνα με το Βήμα, η εγκατάσταση του συστήματος δεν επιτρέπει καμία παράτυπη επικοινωνία κρατουμένων με τον «έξω κόσμο», και παράλληλα αχρηστεύει τη δράση κυκλωμάτων λαθραίας εισαγωγής κινητών τηλεφώνων στο σωφρονιστικό κατάστημα, αφού πια δεν μπορούν να χρησιμοποιηθούν.
Βασικό μέλημα των επιτελών του υπουργείου Δικαιοσύνης είναι πλέον η τοποθέτηση των αδρανοποιητών (jammers) σε όλες τις ελληνικές φυλακές, προκειμένου να σταματήσει ο σχεδιασμός και η εκπόρευση εγκληματικών ενεργειών πίσω από τα κάγκελα.
Η αρχή φαίνεται ότι γίνεται από το σωφρονιστικό κατάστημα της Θεσσαλονίκης προκειμένου τα αρμόδια στελέχη του υπουργείου να καταγράψουν τα θετικά, αλλά και τις παρενέργειες, που μπορεί να προκαλέσει μία τέτοια κίνηση.
Όπως σημειώνουν τα στελέχη του υπουργείου «αρχικά οι κρατούμενοι που είχαν κινητά μέσα στις φυλακές δεν αντιλήφθηκαν τι ακριβώς συνέβη και δεν είχαν σήμα. Δεν είχαν πληροφορηθεί την ύπαρξη των αδρανοποιητών. Όμως άρχισαν να το καταλαβαίνουν και έτσι παραπονέθηκαν σε υπεύθυνους των φυλακών γι' αυτόν τον επικοινωνιακό αποκλεισμό τους. Κι αυτό σαν να ήταν δικαίωμά τους να έχουν κινητά».
Η επόμενη αντίδραση ορισμένων «ήταν να παραπονεθούν για προβλήματα πονοκεφάλων. Όμως εκτιμούμε ότι τις περισσότερες φορές αυτό δεν ήταν πραγματικό σύμπτωμα αλλά κόλπο κάποιων πονηρών κρατουμένων που θέλουν να έχουν κινητά. Κι αυτό γιατί έχουν διαβάσει δημοσιεύματα με τον προβληματισμό για επιπτώσεις στην υγεία από τη χρήση αδρανοποιητών. Όμως είμαστε σε μεταβατικό στάδιο και εξετάζουμε τα πάντα».
Σύμφωνα με τα στελέχη του υπουργείου Δικαιοσύνης το «πείραμα των Διαβατών» δεν έχει απολύτως αντιπροσωπευτικά αποτελέσματα. Κι αυτό γιατί θεωρείται ούτως ή άλλως από τις πλέον ασφαλείς φυλακές, όπου κάθε χρόνο εντοπιζόταν μικρός αριθμός κινητών και δεν κρατείται εκεί μεγάλος αριθμός επικίνδυνων κακοποιών. Όμως εκτιμάται ότι σύντομα το σύστημα επικοινωνιακής στεγανοποίησης θα επεκταθεί σε όλα τα σωφρονιστικά καταστήματα της χώρας.
Τέτοιου είδους συσκευές υπάρχουν σε πολλούς άλλους χώρους, όπως αίθουσες συνεδριάσεων, θέατρα, κινηματογράφους, ακόμη και στην αίθουσα της Βουλής - ωστόσο μέχρι τώρα δεν είχαν μπει σε φυλακή με διάφορες δικαιολογίες, ακόμη και με την επίκληση πιθανόν επιπτώσεων στην υγεία των έγκλειστων!
Οι φυλακές Αβέρωφ, που ονομάζονταν αρχικά Εφηβείο Αβέρωφ, βρίσκονταν στη Λεωφόρο Αλεξάνδρας στην Αθήνα. Χτίστηκαν το 1892 με δωρεά του εθνικού ευεργέτη Γεώργιου Αβέρωφ και προσφέρθηκαν στη βασίλισσα Όλγα για τους αργυρούς της γάμους. Γρήγορα το Εφηβείο μετατράπηκε σε φυλακή πολιτικών κρατουμένων και στην Κατοχή υπήρξαν δεσμωτήριο εκατοντάδων αντιστασιακών. Οι γυναικείες φυλακές "φιλοξένησαν" γυναίκες πολιτικές κρατούμενες με τα παιδιά τους ως τις αρχές της δεκαετίας του 1970.
Η βασίλισσα Όλγα, μετά τη δωρεά του Αβέρωφ, παραχώρησε τις φυλακές στο Δημόσιο το 1896. Ως Εφηβείο Αβέρωφ προοριζόταν για την αναμόρφωση ανηλίκων, ηλικίας 18 ετών και κάτω και αργότερα, 25 ετών και κάτω. Για να αντιμετωπιστεί το πρόβλημα της έκτισης της ποινής και μετά την ενηλικίωση δημιουργήθηκε ένα ξεχωριστό κτίριο για τους κρατούμενους άνω των 18 ετών πίσω από το Εφηβείο έτσι ώστε να μην υπάρχει δυνατότητα επικοινωνίας. Η δαπάνη ανοικοδόμησης καλύφθηκε από τη χορηγία του Αυτοκράτορα της Ρωσίας τσάρου Νικολάου Β` ξαδέλφου της Β. Όλγας.
Από το 1916 ένα μέρος των φυλακών μετατράπηκε σε φυλακή πολιτικών κρατουμένων. Εκεί φυλακίζονταν οι πολιτικοί αντίπαλοι του εκάστοτε κόμματος που βρισκόταν στην εξουσία. Εκείνη την περίοδο γίνονται επεκτάσεις και διαρρυθμίσεις για λόγους ασφαλείας. Τότε σταδιακά αρχίζει να εγκαταλείπεται ο τίτλος του Εφηβείου αποκαλούνται φυλακές Αβέρωφ δημιουργώντας έτσι και ένα τοπωνύμιο για την περιοχή.
Το 1925, το καθεστώς των φυλακών αναδιαρθρώθηκε. Ένα χρόνο αργότερα, το 1926, εκεί εκπαιδεύονταν οι νεοδιορισμένοι δεσμοφύλακες. Μέχρι την Κατοχή, οι φυλακές Αβέρωφ λειτουργούσαν ως Εφηβείο και ως Δικαστική Φυλακή Αθηνών.
Στη διάρκεια της Κατοχής υπήρξαν δεσμωτήριο εκατοντάδων αντιστασιακών (οι μελλοθάνατοι περνούσαν την τελευταία τους νύχτα έξω από το κυρίως κτίριο, σε ιδιαίτερο κελί, το λεγόμενο Αράπης).
Κατά τις εμφύλιες συγκρούσεις του Δεκεμβρίου του 1944 υπήρξαν θέατρο σφοδρότατων μαχών και για ένα μικρό διάστημα πέρασαν στον έλεγχο του ΕΛΑΣ, ενώ ένα μέρος τους γκρεμίστηκε από ανατίναξη.
Από το 1945 τα κτίρια των Φυλακών Αβέρωφ άρχισαν να χρησιμοποιούνται αποκλειστικά για πολιτικούς κρατούμενους. Την περίοδο εκείνη κτίζεται το νοσοκομείο κρατουμένων «Βασιλεύς Παύλος».
Παράλληλα οι γειτονικές γυναικείες φυλακές, που μέχρι τις αρχές της δεκαετίας ’70 φιλοξένησαν γυναίκες πολιτικές κρατούμενες με τα παιδιά τους, περιελάμβαναν 101 κελία, θαλάμους εργασίας, εκκλησία, σχολεία και βοηθητικές εγκαταστάσεις.
Στη διάρκεια του Εμφυλίου στις φυλακές Αβέρωφ περίπου το 80% των κρατούμενων γυναικών προερχόταν από την επαρχία. Ήταν κατά κανόνα αγρότισσες και συχνά αναλφάβητες ή με ελάχιστες γνώσεις Δημοτικού. Στην πλειονότητά τους επρόκειτο για γυναίκες που είχαν συλληφθεί γιατί είχαν συμπαρασταθεί στους άντρες τους ή στους συγγενείς τους ή γιατί συνεργάζονταν με οργανώσεις του ΚΚΕ.
Μεταξύ των γυναικών υπήρχαν 150 γυναίκες με παιδιά κάτω των 5 ετών, από τις οποίες οι 106 για κάποιο διάστημα τα είχαν μαζί τους. Οι εκτελέσεις των γυναικών άρχισαν τον Ιούλιο του 1946 και συνεχίστηκαν αδιάλειπτα μέχρι τη λήξη του εμφυλίου.
Από την χορωδία των πολιτικών κρατουμένων στις γυναικείες φύλακες Αβέρωφ κατά τον εμφύλιο και μετά. Η ηχογράφηση έγινε 30 χρόνια μετά το 1977, από ένα τμήμα της χορωδίας. Το Καρναβαλι: Στίχοι Νίνα Ξάνθου
Η ηθοποιός, συγγραφέας και αγωνίστρια της Εθνικής Αντίστασης, Ολυμπία Παπαδούκα, που υπήρξε ένα από τα πιο δραστήρια μέλη του ΕΑΜ Θεάτρου στη διάρκεια της Κατοχής -στο σπίτι της έκρυβε τον πολύγραφο όπου τυπώνονταν πολλές από τις προκηρύξεις της οργάνωσης- ήταν κρατούμενη στις γυναικείες φυλακές Αβέρωφ από το 1948 έως το 1952. Το 1981 κατέγραψε την εμπειρία της από τη φυλακή στο βιβλίο της Γυναικείες Φυλακές Αβέρωφ, ίσως το καλύτερο για τη γυναικεία εμπειρία της φυλακής, όπως σημειώνει η ιστορικός Τ. Βερβενιώτη. Σε αυτό, πέρα από τις αφηγήσεις που καταγράφονται, περιλαμβάνονται και φωτογραφίες που έβγαλε η ίδια παράνομα από την είσοδο και τους εσωτερικούς χώρους του κτηρίου των γυναικείων φυλακών.
Αποφυλάκιση γυναικών κρατουμένων από τις φυλακές Αβέρωφ, 1966
Στην επταετία της χούντας, από τις φυλακές Αβέρωφ περνούσαν όλοι πριν δικαστούν, μεταξύ αυτών και ο Ανδρέας Παπανδρέου. Σημειώνεται ότι η περιοχή των Αμπελοκήπων ήταν ήδη ιδιαίτερα πυκνοδομημένη, σε σημείο που τα προσφυγικά της Αλεξάνδρας να βρίσκονται δίπλα στις φυλακές με τους κρατούμενους ακόμα και να συνομιλούν με τους περαστικούς.
Η λειτουργία της διακόπηκε το 1971. Τελικά το 1972 οι φυλακές Αβέρωφ γκρεμίστηκαν και πέρασα στην ιστορία. Οι νέες φυλακές στον Κορυδαλλό υποδέχτηκαν τότε τους λιγοστούς κρατούμενους που είχαν μείνει στις Αβέρωφ.
Η εξαγγελία της στρατιωτικής κυβέρνησης ήθελε στο οικόπεδο των φυλακών να οικοδομείται σύγχρονο Δικαστικό Μέγαρο για την πρωτεύουσα. Οι εργασίες ξεκίνησαν αμέσως και σχεδόν δέκα χρόνια μετά ολοκληρώθηκε το πρώτο κτίριο που στεγάζει τον Άρειο Πάγο, που μέχρι τότε βρισκόταν στο Ιλίου Μέλαθρον της Πανεπιστημίου.
Σήμερα μια μαρμάρινη στήλη στο προαύλιο χώρο του Δικαστικού Μεγάρου θυμίζει ότι«στο χώρο αυτό λειτούργησαν επί δεκαετίες οι Φυλακές Αβέρωφ. Αιωνία η μνήμη στου Έλληνες και Ελληνίδες που κρατήθηκαν και θυσιάστηκαν στις Φυλακές…». Η αναμνηστική στήλη τοποθετήθηκε μόλις το 2000 από την Κίνηση Ενωμένη Εθνική Αντίσταση και τον Δήμο Αθηναίων.
Απομεινάρι του τοπωνυμίου των Φυλακών Αβέρωφ είναι η αφετηρία του εν ενεργεία αστικού λεωφορείου της γραμμής 813 με την ονομασία «Αβέρωφ – Προύσσης» που καταφέρνει να διατηρεί το τοπόσημο ακόμα και όταν αυτό δεν υπάρχει.
